• 5 Maoni
• Chapisha
• Baruapepe
• Tweet
• Panga upya

Biashara haramu ya mkaa huko Somalia ya Kusini inavuma na kuzalisha mapato makubwa kwa al-Shabaab, wachambuzi na waangalizi wanasema.

Al-Shabaab inategemea kwa kiasi kikubwa mapato kutokana na usafirishaji wa mkaa nje ili kugharimia shughuli zao za ugaidi, alisema Sheikh Ahmed Madobe, kiongozi wa kikundi cha Ras Kamboni, ambacho kinashiriki katika kampeni za kijeshi za vikosi vya ushirika dhidi ya al-Shabaab katika maeneo ya Juba.

"Usafirishaji mkaa nje kinyume cha sheria kwa sasa unachukuliwa kama chanzo kikuu cha mapato cha al-Shabaab," Madobe aliiambia Sabahi. "Al-Shabaab ni kikundi pekee ambacho kinaruhusu wafanyabiashara wenye kupokea rushwa kusafirisha mkaa nje kupitia bandari zilizo chini ya usimamizi wao."

Madobe alisema hakuna idadi rasmi ni kiasi gani cha fedha al-Shabaab inapata kutokana na kusafirisha nje mkaa, lakini alisema mapato yanaweza kufikia mamilioni kadhaa ya dola kwa mwaka.

Barua ya Kikundi cha Umoja wa Mataifa cha Ufuatiliaji huko Somalia na Eritrea iliyofichuliwa mwezi Juni ilisema mkaa ni "sehemu moja muhimu sana ya chanzo cha mapato cha al-Shabaab."

Al-Shabaab wanadhibiti bandari kuu tatu huko Kismayo, Barawe na Marka ambako ndiko mkaa unakosafirishiwa kwenda nje.

Wapiganaji wa al-Shabaab wameanza kuondoka kadri Somalia na vikosi vya muungano vinavyolekea Marka , na Viongozi wa majeshi ya Somalia na Kenya wanasema wanadhamiria kuichukua Kismayo mwezi huu.

Al-Shabaab imekuwa ikiondolewa kwenye ngome nyingi huko Somalia kwa miezi kadhaa iliyopita, ikiwa ni pamoja na Beledweyne , Baidoa , Hudur , Afgoye na Balad . Matokeo yake, al-Shabaab "imepoteza sehemu kubwa ya vyanzo vya fedha ambavyo vilikuwepo kwa kukusanya kodi kubwa kutoka kwenye masoko, vyombo vya biashara na wakulima," alisema Mohamed Hassan, mchambuzi wa masuala ya kisiasa ambaye anaifuatilia al-Shabaab.

"Al-Shabaab hivi karibuni imekuwa ikilenga biashara ya mkaa ili kugharamia shughuli zake za mapigano baada ya mapato yake mengine kupunguka polepole tangu kuongezeka kwa kampeni ya kijeshi ya vikosi vya muungano," Hassan aliiambia Sabahi.

"Wakati al-Shabaab ilipokabiliwa na matatizo ya kifedha , ilianza kujielekeza katika kusafirisha mkaa," alisema. "Zaidi ya asilimia 95 za mkaa [kutoka Somalia] unasafirishwa kupitia katika bandari chini ya usimamizi wa al-Shabaab."

Jitihada za kuzuia usafirishaji nje wa mkaa Somalia

Mwezi Februari, Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa lilipitisha azimio la kupiga marufuku usafirishaji nje wa mkaa wa Somalia, likisema biashara yake inatishia amani, usalama na utulivu wa Somalia.

Mwezi Aprili, Serikali ya Mpito ya Shirikisho ya Somalia ilitoa na kutekeleza sheria inayopiga marufuku usafirishaji wa mkaa, ikizuia usipite katika bandari ya Mogadishu.

Licha ya azimio la Umoja wa Mataifa, mkaa kutoka Somalia bado unajaa katika masoko ya nchi za Ghuba, kwa mujibu wa barua ya Juni kutoka katika Kikundi cha Umoja wa Mataifa cha Ufuatiliaji huko Somalia na Eritrea.

"Waagizaji wakuu wa mkaa wa Somalia -- hasa Umoja wa Falme za Kiarabu na Saudi Arabia -- zimekuwa zikisuasua kutekeleza upigwaji marufuku huo, na hadi kufikia Juni 2012, kiasi kikubwa cha mkaa kinaendelea kuondoka kwenye bandari zinazodhibitiwa na al-Shabaab za Barawe na Marka kwa ajili ya kuuzwa katika nchi za Baraza la Ushirikiano la Ghuba," barua hiyo ilisema."Lakini mashambulizi ya kijeshi ya AMISOM, Ethiopia na Kenya yameinyima al-Shabaab udhibiti wa vituo vya kodi vyenye faida kubwa, ikiwa ni pamoja na masoko na vituo vya mpakani, yakiondoa msingi wao wa mapato."

Mbunge Mohamed Omar Gedi alisema itakuwa vigumu kuamuru kuzuia usafirishaji nje hadi al-Shabaab itakapokuwa imetolewa nje ya bandari inayotumia kusafirishia mkaa. Nchi za ghuba pia ni lazima ziamuru kizuizi cha biashara ya usafirishaji wa mkaa wa Somalia, alisema.

"Kama nchi hizi zitakubaliana kumaliza uagizaji wa mkaa kutoka Somalia, wasafirishaji hawatakuwa na uwezo wa kutafuta soko, na kusababisha kushuka kwa mapato ya al-Shabaab," alisema Gedi.

Uharibifu wa mazingira kutokana na mkaa unatishia kilimo

Kutokana na wanamazingira, tasnia hii isiyo halali inaathiri mazingira na inaweza kuzidisha hali ya ukame na njaa.

"Ukataji wa misitu, matokeo ya uzalishaji wa mkaa, unasababisha uharibifu wa hali ya juu wa mazingira ambao umechangia kuzidisha mgogoro wa kibinadamu nchini Somalia," alisema Farhan Ali, Kaimu Mkurugenzi wa Somali Environment Protection Alliance Network, shirika lisilo la serikali (AISE) lililopo Mogadishu.

"Ukataji wa hali ya juu wa misitu katika baadhi ya maeneo ya Somalia umesababisha jangwa na kupungua kwa ardhi yenye rutuba na kwa ajili ya mifugo," Ali aliiambia Sabahi. "Hili limelazimisha baadhi ya wenyeji hususan wachunga kondoo, kuacha ardhi yao inapotokea ardhi haifai kwa mifugo baada ya kukatwa kwa miti yote"

Wataalamu wanaamini kwamba ukataji wa misitu uliosababishwa na uzalishaji wa mkaa umechangia kuwepo kwa ukame na njaa ya mwaka jana nchini Somalia.

"Uzalishaji wa mkaa nchini Somalia sio tu unaharibu mazingira na kuchangia kukosekana kwa chakula cha uhakika, lakini pia unachangia dhana na uandaaji wa vurugu," ilieleza Programu ya Maendeleo ya UN mwezi Mei. " Uzalishaji wa mkaa unaongeza kasi mchakato wa kusababisha jangwa, unapunguza kiasi cha ardhi isiyofaa kwa kilimo au hata ufugaji, na kuwafukuza wenyeji nje ya eneo kwa kukosa makazi baada ya wachomaji wa mkaa kukata miti yote."

Ali alisema al-Shabaab wameweka vipingamizi kwa tukio lolote la wenyeji na mawakala wa kulinda mazingira kupanda tena miti.

"Kama wakaazi wenyeji au AZISE za kulinda mazingira zitajaribu kutekeleza miradi ya kupanda tena miti katika maeneo yaliyong'olewa miti kwa ajili ya ulinzi wa mazingira, wanamgambo wanaanza kufikiria kwamba wanafanya kazi kwa ajili ya mashirika ya kigeni na hivyo kupinga jitihada hizo." alisema.