• 7 Maoni
• Chapisha
• Baruapepe
• Tweet
• Panga upya

Mwezi Oktoba 2011, Abdi Sulub Hussein aliwasili kwenye kambi ya wakimbizi ya Dadaab, akikimbia migogoro na ukame nchini Somalia, akitarajia kupata msaada atakapowasili.

Badala yake, yeye na maelfu ya wengine wakajikuta wakikabiliwa na vikwazo vya usalama vilivyochochewa na mashambulizi ya al-Shabaab na kuikwamisha utoaji wa misaada.

Utekwaji nyara wa madaktari watatu wa Shirika la Madaktari Wasiokuwa na Mipaka hapo mwaka jana pamoja na kuuawa kwa maafisa kadhaa wa usalama wa Kenya na viongozi wawili wa wakimbizi kumeyaweka wazi matatizo wanayokabiliana nayo wakimbizi na wafanyakazi wa misaada makambini.

Mashambulizi haya yalileta wasiwasi miongoni mwa wafanyakazi wa misaada na mara moja baadhi ya mashirika ya kibinadamu yakajiondoa kwenye makambi hayo.

"Mke wangu na watoto wangu wanne hawajapokea msaada wowote wa kijamii tangu tulipokuja hapa tarehe 31 Oktoba,” Hussein aliiambia Sabahi. "Watoto wangu ni wagonjwa na wana njaa na tunategemea misaada ya wasamaria wema tu.”

Dadaab ni makazi ya mamia kwa maelfu ya wakimbizi na mara kwa mara huelezewa kama kambi kubwa kabisa ya wakimbizi duniani. Ikiwa ipo kwenye mpaka wa Somalia na Kenya, eneo hilo lina kambi tatu za wakimbizi: Ifo, Dagahaley na Hagadera. Mwanzoni ilikusudiwa iwe na wakimbizi 90,000 tu lakini sasa ina zaidi ya wakimbizi 463,000 wa mujibu wa Kamishna Mkuu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia Wakimbizi (UNHCR).

Kuzorota kwa usalama, kuwasili wa wakimbizi wapya kwapelekea huduma mbovu

Msemaji wa UNHCR nchini Kenya, Emmanuel Nyabera, alisema kumiminika kwa wakimbizi kumeongeza tatizo la ziada katika rasilimali zilizopo. Alisema Shirika la MSF, Jumuiya ya Misaada ya Kimataifa ya Ujerumani na Kamati ya Uokozi ya Kimataifa ziliondosha wafanyakazi wake kwenye kambi za Dadaab.

Sabahi ilifanya mahojiano na wafanyakazi wa misaada, ambao walisema kuwa eneo la huduma za afya limeathirika vibaya na kuondoka kwa mashirika hayo.

"Shirika la Msalaba Mwekundu lilichukuwa nafasi baada ya MSF (Madaktari Wasio na Mipaka) kuondoka, lakini kadiri wanavyojitahidi, hawawezi kukidhi mahitaji makubwa ya huduma za afya yaliyopo,” alisema Moulid Abdi, mfanyakazi aliyejitolea kufanya kazi na mashirika ya misaada.

"Watu wanateseka,” aliiambia Sabahi. "Tangu MSF waondoke, nafasi yao haijajazwa.”

“Sio tu afya. Eneo la maji pia limeathirika. Si kama ilivyokuwa mwanzoni,” alisema Abdi, akiongeza kwamba wafanyakazi wa misaada wa kigeni hawatembei tena kwa uhuru kwenye makambi kama walivyokuwa wakifanya. “Wamo maofisini mwao tu, wachache ndo hutoka nje kidogo wakihofia usalama wao, na hata wakitoka nje hawaendi mbali,” alisema.

Mashirika ya misaada, serikali zaimarisha usalama

Nyabera alisema timu za UNHCR zimekuwa zikishiriki katika ulinzi na kazi za huduma kwa jamii.

“Mapema mwezi Februari, UNHCR ilihamishia makazi ya wakimbizi kutoka yale yenye usalama mdogo katika kambi ya Dagahaley kwenda kwenye kambi mpya ya Ifo II, ambako walipokea mahema kwa ajili ya familia, mahitaji na huduma za msingi. Kiasi ya wakimbizi 2,000 wameshahamishiwa huko hadi sasa, huku wengine 3,500 wakipangiwa kupelekwa huko wiki zijazo. Hadi mwisho wa zoezi hilo, kambi nzima ya Ifo II yenye nafasi ya kuchukuwa wakimbizi 80,000 itakuwa imejaa,” alisema. Kambi ya Ifo II ilifunguliwa Julai 2011 ili kupunguza mrundikano kwenye kambi za Dadaab.

Serikali ya Kenya inasema kwamba imeongeza ulinzi katika makambi ili kuhakikisha kuwa wakimbizi wanapata huduma kama kawaida.

Mkuu wa Wilaya ya Dadaab, Bernard ole Kipury, aliiambia Sabahi kwamba kwa miezi mitatu iliyopita hakujakuwa na wakimbizi wapya. “Hata hivyo, tumeimarisha hatua za kiusalama, ikiwa ni pamoja na kuimarisha ukusanyaji wa taarifa za kijasusi, kuhakikisha zinafanyiwa kazi vyema,” alisema.

"Vilevile tumeyashauri mashirika ya kibinadamu yanayofanya kazi kwenye makambi kushirikiana nasi kuratibu usalama wao,” alisema akiongeza kwamba baadhi ya wafanyakazi wa misaada waliokuwa wameacha kutoa huduma, sasa wameanza kurudi.

Kipury pia alisema kwamba miminiko wa wakimbizi kwenye makambi umepungua kwa sababu ya operesheni ya vikosi vya Kenya na pia mvua inayoripotiwa kunyesha nchini Somalia.

"Wakimbizi wengi walikuja Kenya kwa sababu ya ukame na sio vita. Baada ya mvua za mwezi Oktoba, wengi waliondoka na kambi mpya ya Ifo II ina wakimbizi wengi zaidi kuliko nyingine tatu za Dagahaley, Ifo na Hagaldera," alisema.

Hali yaimarika taratibu, viongozi wa wakimbizi waandaa

Nyabera alisema kwamba mashirika yaliyoondowa wafanyakazi wake sasa yanahakiki hali ya mambo na yanatarajiwa kurudisha huduma zao za kawaida. Alisema huduma za kunusuru maisha kama vile msaada wa chakula, maji na afya zinaendelea.

Msemaji wa Shirika la Chakula la Umoja wa Mataifa nchini Kenya, Rose Ogola, alisema waliondoa wafanyakazi wao kutoka Mandera kwa sababu ya ukosefu wa usalama, lakini wafanyakzi katika kambi za Dadaab bado walisilia.

“Wafanyakazi wetu wa Dadaab bado wako licha ya changamoto za usalama. Usalama wa wafanyakazi wetu ni jambo la kwanza, lakini wakati huohuo huduma kwa wakimbizi pia zina umuhimu huohuo,” Ogola aliiambia Sabahi.

"Watoaji huduma za kibinadamu wameangalia njia mbalimbali za kurudisha shughuli zao, kwa kutumia mbinu tofauti, ikiwemo ya kukabidhi majukumu zaidi kwa jamii za wakimbizi,” alisema Nyabera. “Shule zinaendeshwa kwa kiasi kikubwa na walimu wakimbizi zimefungua na ziliweza kufanya mitihani ya taifa ya Kenya mwishoni mwa mwaka 2011 licha ya kuzorota wa usalama,” alisema.

"Mgogoro huu ulitoa fursa ya kuwawezesha wakimbizi kushughulikia mambo ya kila siku ya kimaisha kwenye kambi,” Nyabera alisema. “Mabadiliko yalijumuisha kuwashirikisha vijana katika kuwapatia wakimbizi wapya elimu, kuratibu kamati za maji na kuhakikisha maji ya kutosha kwa kila nyumba, waandishi wa habari wakimbizi wakichapisha gazeti lao wenyewe, na wanawake kuunda makundi ya kuimarisha maisha kwa akina mama,” alisema.

Nyabera alisema huduma zimekuwa zikiimarika, lakini bado kumekuwepo na mlipuko wa maradhi. “Bado tunashuhudia maambukizi mapya za surua, 11 katika wiki iliyopita, na sasa tunajikita katika kuwapa chanjo wakimbizi wote wapya walio kwenye umri wa miaka 30 na kuendelea,” alisema.

Balozi wa Somalia nchini Kenya, Mohamed Ali Noor, aliiambia Sabahi kuwa shirika la MSF limeahidi kurudisha huduma zake makambini.

“Kuna mahitaji makubwa ya MSF kwa makundi yaliyo hatarini kama vile watoto na wanawake. Wale wanaowasili makambini huwa wametembea kwa masafa marefu, lakini hawakuti mtu wa kuwahudumia. Ninajuwa kuhusu kuwepo kwa wakimbizi wapya ambao hawajasajiliwa kwa sababu ya michakato mirefu,” alisema.

"Hata hivyo, nimezungumza na MSF na wameniambia kuwa wanafikiria kuwapeleka wafanyakazi wao kwenye kambi za Dadaab,” alisema. “Waliniambia wanatiwa wasiwasi na hali ya usalama, lakini serikali ya Kenya imeahidi kuimarisha usalama.” b

"Vilevile nimewaomba Wasomalia wanoishi nchini Kenya kufanya kazi na serikali kufichua dalili mbaya zinazosababisha fujo. Wanapaswa kuheshimu sheria za mwenyeji wao kuimarisha mahusiano mema na kujua kwamba al-Shabaab ni kitisho,” Noor alisema.

Wakati huohuo, Noor alisema kuwa Wasomali kadhaa wanaoishi nje wamejitolea kutoa huduma muhimu kwenye makambi.

“Kutakuwa na makundi yatakayojitolea kila mwisho wa wiki na mengine yatakayokwenda huko kila mwezi,” alisema. Pamoja na hayo ubalozi wa Kuwait nchini Kenya utatuma ujumbe wa wataalamu wa afya katika hospitali za Dadaab ili kusaidia operesheni, alisema Noor.