Waxaa jira dhawr arrimood oo lagula dagaalami karo argagixisada, waxaana ka mid ah arrimahaas in la xoojiyo ciidamada amaanka, argagixisadana dhirbaaxooyin kulul lagu dhufto, lana burburiyo shabakadohooda. Sidoo kale, cid kasta oo macluumaad argagixisada ku saabsan soo gudbisa waa in lacag la siiyaa, waana in la horumariyaa dhaqanka, waxbarashada iyo dhaqaalaha dalka, waana in la xoojiyaa bulshada akhlaaq ahaan iyo diin ahaamba. Xukuumada soomaaliya waxay maanta caddaysay inay la timid istaraatiijiyad argagixisada lagula dagaalamayo, taasoo ay xukuumadu ka qaybgalisay dhamaan qaybaha kala duwan ee bulshada, halkaasoo ay cidwaliba halkeeda ay argagixisada kula dagaalami doonto, xitaa dadka iyagu waxbarashada ku hawlan. Waa in la helaa waxbarasho la wada gaadhsiiyo dhamaan heerarka kala duwan ee iskuulada, waana inay tacliintaasi noqotaa mid diirada saarta khatarta ay argagixisadu leedahay, iyo sidii looga hortagi lahaa khatartaas, bulsho ahaan, diin ahaan iyo qaran ahaan intaba. Sidoo kale, waa in diirada la saaraa sidii dadka maskaxdooda looga gaashaami lahaa afkaarta argagixisada, waayo argagixisadu waa wax ka dhasha marka afkaar qaloocan oo ku dhalata dadka maskaxdooda. Waxay argagixisadu si wayn ugu tiirsantahay faafinta afkaar saamayn ku yeelan karta ra’yiga bulshada, si ay taageero u helaan.

Hadii dalka ay joogto cid awood adeegsanaysa, ciidanku wuxuu isku dayayaa inuu awoodiisa ku joojiyo dadka iyagu dagaalada wada, waxaanay ciidamadu naftooda u huraan sidii xasilooni iyo nabad loo heli lahaa, maalin kastana waxa la soo tabiyaa warar saxaafada la maqlo iyo ta la daawado iyo ta la akhristo intaba lagu soo tabiyo, kuwaasoo ku saabsan qiimaha ay ciidamadu leeyihiin, iyo siday maalin kasta naftooda iyo qalabkoodaba u waayaan, isla markaana ay hawlgalo badbaadin ah kusoo badbaadiyiaan dadka la afduubay ee ay budhcad badeeda iyo argagixisadu ay afduubeen, markaa salaan-sharaf ha gaadho ciidamada soomaaliyeed.

Waxaan aad ugu farxay inaan warkan maqlo, wakhti badanina inagama xigo marka Soomaaliya gabi ahaamba laga badbaadin doono cadawga.

Waxaan aaminsanahay Soomaaliya waxay awood u leedahay inay horumar gaadho, mustaqbalkuna wuxuu u eegyahay mid sidii hore ka quruxbadan. Waxaa hadaba jira dhawr arrimood oo qofka ku dhalin kara inuu rajo wacan ka qabo Soomaaliya mustaqbalkeeda. Waa ta koowaade xukuumadu waxay inta karaankeeda ah ku dadaalaysaa in dalka nabadi ka dhalato, waxaanay sidoo kale isku dayayaan inay ka takhalusaan kooxda alshabaab ee argagixisada ah, taas oo carqalad ku ahayd horumarka dalka iyo dhaqaalihiisa. Sidoo kale, waxay dadka Soomaaliyeed rabaan inay dalkooda dib u dhisaan, qaxoontigiina dib ayay ugu soo laabanayaan dalkooda, waxaanay wadaan hawlo dhaqaalaha dalka kor u qaadi kara. Dhanka kale, waxay xukuumadu baaqyo u dirtaa maalgashadayaasha caalamka, si ay dalka u yimaadaan oo u maalgashadaan, arrinkaasina dhaqaalaha dalka ayuu kor u qaadi karaa. Sidoo kale, waxaa la dhisay wadooyin iyo iskuulo iyo cisbitaalo, iyo adeegyada bulshada ee kaleba. Dhanka kale, waxaa la casriyeeyay isgaadhsiinta dalka, soomaaliyana hadda waxay ku xidhantahay dunida oo dhan, waxaana dalka u suura gali doonta inay caalamka ganacsi la sameeyaan.

Hadaanu nahay reer Kenya waxaan jaarkayaga Soomaaliyeed u rajaynaynaa khayr inay ka gaadhaan dadaalka ay ugu jireen inay hir galiyaan nabad, xasilooni iyo barwaaqo ka dhalata dalkooda ay dagaaladu ragaadiyeen. Dadka Soomaaliyeed maalin ayuumbay ku raaxaysan doonaan nabad, xasilooni iyo barwaaqo, waxaanay dumarka iyo caruurti dalkooda u dhex mushaaxi doonaan iyadoo aysan jirin gacan ku dhiiglayaal ay ka cabsi qabaan.

Waan ku faraxsanahay inaan arrinkaa maqlo

Waa war wacan in aan maqalno in walaaleheena Soomaaliyeed ay nabad ku nool yihiin ka dib markii ay ka takhaluseen kuwii nabadda cadawga u ahaa, ilaahayna waxaan ka baryayaa inuu barakeeyo ciidamada afrikaanka ah (AMISOM). Ciidamada Itoobiya iyo kuwa Soomaaliyana waxaan leeyahay shaqo wacan ayaad qabateen.

horta ani waan jeclahay inay somaaliya nabad noqoto horomarkeediina soo ceshato hase ahaatee waxaa taas lagu heli karaa in alle loo noqdo dulmiga layska daayo dadkana lasimo kala qoqobka aan katoobad keeno qabyaalada iyo qurunka layska daayo qarankeena aan wada ilaashano dadka masuulkana waa inay masuulka waxa looga dhigay alle oga cabsadaan anagana aan adeecno soomliya waa inay danteeda katashataa faragalinta shisheeyane iska daysaa haday ayagu daacad isu yihiin cidne wax kama halayn karto ayaan leeyahay .waana mahadsantihiin.